zaterdag 4 januari 2014

BIO-logisch? Een pleidooi.

De gangbare wetenschap analyseert de natuur. Zo weten wij dat elk levend wezen te herleiden valt tot de chemische elementen C,H,O,N,S,P,Fe,Mg,etc..; ook in gebonden vorm (eiwitten, vetten, zuren, vitamines, enz..). Een uitgebalanceerd evenwicht van al deze voedingsstoffen houdt ons en de natuur gezond. Wanneer 1 of meerdere elementen ontbreken wordt men ziek. Oplossing: ontbrekende elementen weer toevoegen. Klingt nogal logisch ('nogal'). Voor het herstel van onze geestelijke gezondheid zijn psychopharmaca zeer nuttig.
Deze wetenschap (geloof?) is ook in de tuinbouw zeer ver doorgedrongen: ontbrekende elementen worden toegevoegd (als kunstmest, kompost, gier, groenbemester, kalk,..). Het teveel aan elementen wordt geëlimineerd (pesticide, fungicide, herbicide, …).
Pricipieel kunnen we dus (over)leven door middel van chemische elementen in de juiste verhouding. (Astronauten kunnen dat heel zeker bevestigen).
Omdat zo'n chemiebrei smakeloos is en zeker niet kan gebruikt worden als feestmaaltijd worden dan aromastoffen toegevoegd: aarbeiensmaak, bananensmaak, citroensmaak, etc...
Wie nog nooit een natuurlijke tomaat of banaan gegeten heeft zal zo'n soepje wel lekker vinden.
Maar het oog wil ook wat. Wie wil er dan wel een tube 'tomaat' op zijn bord, omgeven door een tube 'geraspte wortelen' aangevuld met een tube 'aardappelpuré'?
Tuinders doen hun onmetelijke best om deze 'voedingsmiddelen' vorm te geven zodat tomaat er ook uitziet als tomaat: rond, rood, sappig.
De best geslaagde creaties komen voort uit de hydrokultuur: je moet die produkten zelfs niet meer wassen: geen aarde, geen vogelstront, proper! Water, chemie en licht. Meer heeft een plant niet nodig (en de consument ook niet). FAST food wordt INSTANT food. Lekker. 'Food' betekent niets anders dan dat je deze troep oraal moet innemen (intraveneus gaat ook maar mentaal zijn we nog niet zover).
Gek genoeg bezorgt bovenstaande tekst (meer en meer) mensen een omineuze nasmaak. Deze mensen (waartoe ik behoor) willen 'natuur' op hun bord. Zij willen biologisch gekweekte groenten. Goed zo! (mmm...?).
De pionier-natuurwinkel-verlepte-sla behoort intussen al lang tot het verleden. Vandaag de dag heeft elke supermarkt een behoorlijk aangebod aan biogroenten, om het even waar ze vandaan komen (Indië, China, Spanje, Australië, al dan niet uit gestookte serres,..). Hoofdzaak:BIO (zum kotzen).
Momentaan is BIO zowat het meest misbruikte woord dat ik ken. Een conventionele (chemische) tuinder is tenminste eerlijk: hij gebruikt chemie daar waar hij denkt dat het moet (overal!). Dat hij daarbij veel natuur kapot maakt gaat hem helemaal niets aan en misschien is hij zich daarvan helemaal niet bewust. (zalig de onwetenden...).
Maar ook veel biotuinders/ -handelaars/ -consumenten schijnen zich omtrent milieuvervuiling niet veel kopzorgen te maken. Je kan zelfs niettegenstaande het inzetten van veel kunsstof (ruwe olie) een PDC (Permaculture Design Certificate) halen! (Sorry, Geoff Lawton and Patrick Whitefield. I have to get this off my chest).
Zolang op een grondstuk geen sporen van scheikundige preparaten ontdekt worden kan een bio-keurmerk toegekend worden en dit is duidelijk op de verpakking vermeld. Wat de verpakking niet aantoont is de hoeveelheid milieuvervuiling aan dit produkt voorafgaat: zware machines, transport, verpakking, enz..) In 2 woorden: de Ecologische Voetafdruk.

Vandaar mijn pleidooi: Permakultuur.
Ik wil hier geen permakultuurmethodes beschrijven. Daarvoor bestaan er betere websites (vb.:http://blog.natuurlijkemoestuin.be/). Ik wil alleen de vraag stellen: in hoeverre voldoet mijn tuinmethode aan het permakultuurprincipe: „wanneer een handeling slechts 1 funktie heeft is zij zinloos. Zij moet tenminste 3 funkties hebben, maar 5 is beter“ ?
Zinvol tuinieren moet dus tenminste 3 van de volgende criteria vervullen:
  • weten wat je eet
  • transport vermijden
  • natuurschade herstellen
  • aangename omgeving scheppen
  • positieve vrijetijdsbesteding
  • bewustzijnsgroei
  • milieubescherming
  • sociale integratie
  • (invullen naar believen...)

Hoeveel zinvolle toepassingen kunnen toegpast worden door:
  • hydrokultuur (zuiver chemisch)
  • konventionele tuinbouw ( gebruik van chemie)
  • biologische tuinbouw (vermijden van chemie)
  • ekologische tuinbouw (idem + milieuvervuiling)
  • natuurlijk tuinieren (aanpassen aan lokale situatie)
  • permakultuur (globale en universale integratie)

Een belangrijke vraag is: in hoeverre vermijd /ondersteun ik milieuschade? Vb.: is het verantwoord houtsnipsel uit het buitenland te importeren? Een antwoord is niet altijd eenvoudig: mijn houtsnipselproducent woont om de hoek maar importeert oerwoudbomen uit Rusland ten behoeve van een bekend meubelbedrijf? Is een 1m² moestuin (inclusief alle bouwmaterialen) zinvol?
Wegen de voordelen op t.o.v. de nadelen?


Iedereen moet die vragen voor zichzelf beantwoorden.

6 opmerkingen:

  1. Ik ben het niet helemaal met je eens. Ik zie absoluut geen verschil tussen het gebruik van een natuurlijkë of biologische moleculen (die toegelaten worden in biologische teelt) en geraffineerde moleculen (niet toegelaten). Pyrethrine is hiervan een mooi voorbeeld. Ik heb niet het gevoel dat we beter bezig zijn omdat we met een biologische neurotoxine een natuurlijk evenwicht verstoren.

    BeantwoordenVerwijderen
  2. Groot gelijk heb je; fruitberg. Permakultuur houdt zich niet bezig met moleculen. In mijn tuin wordt zwaar gemulcht met hooi en houthaksel. Hier en daar wordt kompost verspreid alsook een bescheiden hoeveelheid houtas. Konventionele alsook de gangbare biologische technieken en hulpmiddeltjes heb ik al lang over boord gegooid. Ook Pyrethrine en Ferramol.

    BeantwoordenVerwijderen
  3. Ah wat een prachtig uit het hart stukje.
    Fruitberg heeft gelijk bio of natuurlijk kan even erg zijn.
    Ik zie nog mijn docent grafiek uitleggen dat VCA een natuurlijk schoonmaak product is voor etsplaten maar dat je handschoenen aan moet en het niet in moet ademen omdat het verduveld giftig is.
    Maar wel puur natuur.

    Maar jij ijvert voor het over boord gooien van hulpmiddelen.
    Prima maar dan moet je wel al een balans hebben in/op de tuin.
    Dus de eerste jaren kan je probleem erger worden. Geduld is wat we nodig hebben ( deze voor het lijstje goede voornemens )

    Ondertussen zetten jouw kleine naamgenoten de aanval in op de wortels van mijn oude perenboom.
    Woelmuizen vergiftigen doe ik niet. Een elektrisch herrie apparaat plaatsen verjaagt ook de mol.
    Dat wil ik ook niet want die mol is een goede vriend en die hopen neem ik op de koop toe.
    Dat de woelmuizen de mollengang als rijksweg gebruiken tja, daar kan mol ook niets aan doen.
    Ik ga maar narcissen zetten, wie weet werkt dat echt.
    Voor gaas is het rijkelijk te laat.
    Als jij een andere truc hebt om ze te verjagen dan hoor ik dat graag.

    Het delen van alternatieve oplossingen kan wellicht meer mensen richting verantwoord omgaan met onze planeet trekken. Mensen en mentaliteit....

    Oh ja als het modieuze 1 m2 tuintje ( oh nee gif doen we niet want je gaat het toch zelf op eten? ) de oorzaak is van een nieuwe generatie volkstuinders die na dat krappe stukje zelf echt aan de slag willen dan is het wel zinvol. Geven en nemen zoals met alles in het leven

    Groet

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Dag Gery,

      de beginnende tuinder laat zich gemakkelijk vangen door de gangbare tuinliteratuur (bio en niet-bio) en zet biociden in om zijn plantsoen te beschermen (aanvallen is de beste verdediging). Daardoor is de balans (in zoverre voor handen) al verstoord en leidt tot verdere problemen.
      Slecht begonnen is niets gewonnen. De natuur dulden (geduld dus) en haar begrijpen (holistisch denken) werpt op langere termijn toch zijn vruchten af.

      Woelmuizen: met narcissen en euphorbia heb ik geen ervaring. Ik heb het wel al een paar keer meegemaakt (toen ik nog probeerde 'zuivere' groentenbedden te hebben) dat alle wortels (behalve het loof!) verdwenen waren, behalve die bedden waar de wortels niet meer herkenbaar waren wegens de doorlevende onkruiden zoals duizendblad en paardebloem.
      In de tunnel heb ik meerdere jaren de augurken beschermd met gaas, maar sinds ik daar knoflook kweek gaat het nu ook zonder gaas, hoewel er zeker nog 1 of meer van die knagers aanwezig zijn. Afwachten of het dit jaar ook funktioneert.

      1m² beton begroenen vind ik zeker heel positief, ook dat voor veel beginners een minituintje overzichtelijker is en daardoor niet zo vlug tot ontmoediging voert.
      Ik wilde alleen het 'hoe' in vraag stellen: ev. plastic afbakening, met NPK voorbemeste kompost, angekocht niet-bio plantgoed.

      Groeten,
      Michel.

      Verwijderen
  4. Ha Michel,

    Paardenbloemen heb ik en duizendblad, de wit bloeiende wilde soort die eetbaar is, zit hier in de berm.
    Mooi dat ik dan alternatieven erbij heb.

    Ik snap je agiteren tegen het gebruikte materiaal. Mensen hebben echter ruimte nodig om zich te ontwikkelen dus ik steiger minder bij de m2 tuintjes aanleg.
    Het moet echter wel gezegd worden zodat men later zelf de beslissing onderbouwd kan nemen.
    Dus, goed dat je het gezegd hebt zoals je het gezegd hebt.

    Groet
    Gery

    BeantwoordenVerwijderen
  5. Heb je blog intussen ontdekt (dankzij je gewaardeerd commentaartje op de mijne) en zal hem voortaan met interesse volgen. Heb je toegevoegd tussen mijn links. Succes ermee!

    BeantwoordenVerwijderen